Februari 2026
Inside Out stuurt collectieve energiesystemen heel slim aan
‘In collectieve woningbouw biedt BEMS veel voordelen’
Energie zo efficiënt mogelijk inzetten, zelfopgewekte energie optimaal benutten en het elektriciteitsnet op piekmomenten ontlasten. Een energiemanagementsysteem biedt daarin veel mogelijkheden. Dat geldt zeker voor de collectieve woningbouw, stelt Inside Out, leverancier van modules voor dergelijke gebouwen. In het project BEMS4Hoogbouw werkt dit bedrijf aan het doorontwikkelen van de Foxtrot, het eigen BEMS (Building Energy Management System).
‘Onze focus ligt op de verduurzaming van de bestaande, collectieve bouw’, vertelt Joris van den Heiligenberg. Hij is technisch directeur en medeoprichter van Inside Out. ‘We begonnen een paar jaar geleden met een renovatieconcept voor tien hoogbouwflats in Utrecht. Met dit concept zijn deze flats nul-op-de-meter geworden. Inmiddels ligt onze focus meer op losse klimaat- en solarmodules, omdat hier meer vraag naar is. Maar terwijl deze systemen individueel steeds slimmer worden, liggen er nog veel kansen om ze beter op elkaar af te stemmen en als geheel aan te sturen. Dat was voor ons de aanleiding om ons eigen BEMS te ontwikkelen: de Foxtrot. Met deze module kunnen we alle systemen die we installeren monitoren en aansturen.’
De Foxtrot ontvangt signalen van externe bronnen. Deze signalen gebruikt het om beslissingen te nemen over het energiegebruik en om aangesloten installaties aan te sturen. Het bepaalt wanneer de warmtepomp het best kan draaien en wanneer het systeem warmte moet bufferen. Bijvoorbeeld op basis van de actuele energieprijzen, de hoeveelheid zelfopgewekte energie of de piekmomenten op het elektriciteitsnet. De Foxtrot is erop gericht om merkonafhankelijk samen te werken met iedere installatie. Ook kan de module worden toegepast in combinatie met de eigen Bravo klimaatmodule, waarin de warmtepomp(en), buffervaten en andere componenten zijn voorgemonteerd.
‘Systeem kan antwoord bieden op wegvallen salderingsregeling’
Collectieve bouw
Net als de andere modules is de Foxtrot specifiek ontwikkeld voor de collectieve bouw. ‘Onze visie is dat een systeem met datagedreven sturing juist in de collectieve woningbouw veel voordelen biedt’, vertelt Eelke Bontekoe, die zich bezighoudt met de ontwikkeling van de Foxtrot. ‘Er is minder gelijktijdigheid en je kunt het totale energiegebruik beter voorspellen. Wanneer één woning plotseling veel energie gebruikt, is dat bij een collectief systeem goed op te vangen. Zo blijft er meer ruimte over om vooruit te plannen. En dat zorgt weer dat er minder extra bufferruimte nodig is.’ ‘Natuurlijk speelt ook het financiële aspect mee’, vult Van den Heiligenberg aan. ‘Bij een collectief BEMS valt de investering relatief aanzienlijk lager uit dan bij een individuele toepassing.’
Inside Out past de Foxtrot icn de praktijk al toe. Bijvoorbeeld voor het monitoren en optimaliseren van gebouwen waarin de eigen installaties staan. ‘En ook wanneer een woningcorporatie ons vraagt om het verwarmingssysteem van een gebouw te verduurzamen, is de Foxtrot een goede eerste stap. Door deze in het gebouw te plaatsen, verzamelen we al veel informatie: hoeveel energie wordt er verbruikt en wanneer vindt dat plaats? Op basis van die gegevens kunnen we de corporatie dan een goed verduurzamingsadvies geven.’
Schematische weergave van Foxtrot: Het door Inside Out ontwikkelde BEMS communiceert met de Bravo klimaatmodule en andere sensoren in het gebouw en optimaliseert met behulp van informatie van het internet.
BEMS4Hoogbouw
Het door de provincie Utrecht gesubsidieerde USET-project BEMS4Hoogbouw is een belangrijke volgende stap in het doorontwikkelen van dit systeem. ‘We kunnen in dit project veel dingen uitproberen’, legt Bontekoe uit. ‘Zo gingen we hier een samenwerking aan met Seita. Dit bedrijf ontwikkelde het platform FlexMeasures, dat AI gebruikt om voorspellingen te doen over bijvoorbeeld de consumptie en opwekking van een gebouw. Als wij ook op die data kunnen inspelen, kunnen we ons systeem nog verder optimaliseren.’
Onderdeel van het project is ook het testen van deze ontwikkelingen in de praktijk. Dit gebeurt in een pilot in het naastgelegen pand van BOS Installatiewerken. ‘Qua grootte is dit representatief voor vier appartementen’, vertelt Bontekoe. ‘Voor ons is het belangrijk om te zien of alles in de praktijk werkt zoals dat op papier zou moeten. In hoeverre kloppen de voorspellingen die het systeem doet? Hoe reageert het BEMS op die voorspellingen? En welke COP’s behaalt de warmtepomp in de praktijk? In de praktijk zie je vaak dat deze waardes iets afwijken van wat de fabrikant belooft door leidingverliezen en voor- en nadraaitijd.’
Sturen op energieprijzen
In deze pilot stuurt de Foxtrot voornamelijk op de actuele energieprijzen. ‘Via FlexMeasures krijgt het systeem een signaal wanneer het verstandig is dat de warmtepomp aangaat. Bijvoorbeeld om hoge energieprijzen voor te zijn of omdat er veel verbruik aankomt. Wanneer FlexMeasures zo’n signaal geeft, verhoogt de Foxtrot de minimum- en maximumtemperatuur van de buffer. Het systeem signaleert dan dat de temperatuur te laag is en zet de warmtepomp aan. Deze schakelt weer uit wanneer FlexMeasures een volgend signaal geeft en de Foxtrot de minimum- en maximumtemperatuur van de buffer herstelt.’
In de pilot levert het systeem al veel op, maar er zijn ook verbeterpunten. ‘In het geval van deze pilot is er alleen een aan/uit-regeling. Daardoor kunnen we nog niet op ieder klein signaaltje van FlexMeasures reageren. In de praktijk zien we daardoor bijvoorbeeld dat de warmtepomp al aangaat, terwijl de prijs even later nog lager zou zijn. Precies dat soort mogelijke verbeteringen moeten door deze pilot duidelijk worden.’
Schermweergave van het dashboard van Foxtrot met een vereenvoudigde dwarsdoorsnede van de Bravo verwarmingsmodule met aan weerszijden thermische buffers voor tapwater en ruimteverwarming.
Liever thermische opslag dan batterij
Naast het sturen op energieprijzen, zijn er meer factoren waar de Foxtrot op kan inspelen. Het systeem kan volgens Bontekoe bijvoorbeeld een antwoord bieden op het wegvallen van de salderingsregeling. ‘Is er een pv-systeem aan het geheel gekoppeld, dan kan de Foxtrot mensen helpen hun opgewekte energie zoveel mogelijk zelf te gebruiken. Het stuurt dan niet primair op de energieprijs, maar op de hoeveelheid zelfopgewekte zonne-energie die op dat moment aanwezig is.’
De overtollige zonne-energie slaat Inside Out het liefst op in een thermische buffer, en niet in een batterij. ‘Wanneer het einddoel is om warmte te maken, is het volgens ons efficiënter om dit direct te doen en deze warmte op te slaan in een warmtebuffer. We hebben simulaties gedraaid die dit bevestigen. Zo’n thermische buffer kan veel energie opslaan en heeft een veel kleinere milieu-impact dan een batterij. Een kleine batterij die de pieken in het elektriciteitsgebruik van woningen opvangt, is wel een optie. Maar daarbuiten pleiten wij, zolang er genoeg ruimte beschikbaar is, altijd voor een thermische buffer.’
‘De Foxtrot kan voor veel installateurs een uitkomst zijn’
Net ontlasten en uitstoot reduceren
De voordelen voor de consument zijn duidelijk: een lagere energierekening en het beter benutten van de eigen opwek. Door daarop te sturen, wordt ook het elektriciteitsnet op piekmomenten al deels ontlast. ‘Maar als je echt op netcongestie wil sturen, kan het systeem ook een GOPACS-signaal binnenhalen en de warmtepomp op piekuren helemaal niet laten draaien. De buffers zorgen in die periode dat de bewoners hier geen last van hebben. Op die manier zijn dus veel verschillende sturingen mogelijk. Een laatste voorbeeld dat Bontekoe uitlicht, is het sturen op een zo laag mogelijke CO2-uitstoot. ‘We gebruiken dan data over hoe de energiemix in Nederland er op dat moment uitziet. Is er veel wind- en zonne-energie aanwezig, dan kunnen we hierop inspelen. Natuurlijk staat dit al in verband met de energietarieven. Maar stel dat een woningcorporatie een vaste prijs heeft afgesproken met de leverancier, dan kun je prioriteit geven aan het sturen op CO2 in plaats van op de energieprijs.’
Haalbaar plan
‘De Foxtrot kan voor veel installateurs een uitkomst zijn’, stelt Van den Heiligenberg. ‘Zij kunnen hun klanten helpen te verduurzamen en tegelijkertijd binnen de bestaande netaansluiting te blijven. Zo kunnen zij ook onder de huidige omstandigheden een haalbaar plan aanbieden aan de klant. Zelfs in situaties waarin er eigenlijk weinig mogelijk lijkt.’ Wel benadrukt hij dat Inside Out het liefst zo vroeg mogelijk in het traject aanhaakt. ‘Om onze modules succesvol toe te passen, is het belangrijk om hier al vanaf de planvorming goed over nadenken. Aan de voorkant vraagt dit om een kleine investering - denk aan een paar duizend euro - om een energieprofiel op te stellen. Maar dat is niet veel ten opzichte van wat de Foxtrot kan opleveren.’
Inside Out gelooft dan ook dat BEMS’en, zoals de Foxtrot, de toekomst vormen voor veel van de bestaande collectieve bouw in Nederland. ‘Het zou raar zijn als dat niet gebeurt. We moeten onze gebouwde omgeving blijven verduurzamen en netcongestie bestrijden. Deze systemen kunnen ons daarbij vooruithelpen. De techniek is er en draait al in de praktijk. Nu willen we zorgen dat dit snel op grotere schaal gaat gebeuren’, besluit Bontekoe.