September 2024
Bakkerij emissievrij met ovens op waterstof
Opvallend werk
De broodjes of pizza’s zullen er niet lekkerder door gaan smaken nu ze worden gebakken in een waterstofoven, maar AMF Bakery Systems stelt industriële bakkerijen wél in staat hun broden emissievrij te bakken. En een duurzaam gebakken brood hapt misschien toch een tikkeltje fijner weg. De eerste ovens functioneren inmiddels bij enkele bakkerijen.
Een tunneloven is feitelijk een grote lopende band waarop het te bakken product langzaam door een lange loeihete tunnel gaat. Lex van Houten, regional marketing manager van AMF Bakery Systems, staat zichtbaar trots bij de oven op de locatie in Gorinchem waar klanten worden uitgenodigd voor trainingen en demonstraties. ‘Dit is de eerste industriële oven ter wereld die verhit wordt met waterstof. We hebben op het essentiële onderdeel, de waterstofbrander, een patent verkregen.’
De wens voor een oven op waterstof kwam vanuit de industriële bakkerijen zelf. Die wilden graag toekomstbestendig, duurzaam en soms zelfs zelfvoorzienend werken. ‘Samen met onder andere Kiwa is AMF een ontwikkelingstraject ingeslagen om waterstofbranders voor tunnelovens te ontwikkelen. Mits gebruik wordt gemaakt van groene waterstof is de CO2-uitstoot van het bakproces nul.’
Modulair opgebouwd
Het enige waarin de waterstofovens afwijken van gasgestookte ovens zijn de branders. ‘Het aantal branders verschilt per lengte (capaciteit) van de oven. Het kunnen er acht zijn, maar ook enkele tientallen. De tunnelovens zijn modulair opgebouwd. Hoe langer de oven, hoe meer modules en hoe meer branders de tunnel verwarmen.’
In de industriële bakkerijwereld is elke onderneming op zoek naar mogelijkheden om processen duurzamer te maken. De meeste bakkerijen kopen nu nog een gasoven van ons, maar iedere oven die we nu nog met gasbranders verkopen, kunnen we desgewenst later relatief eenvoudig ombouwen en geschikt maken voor waterstof. Door de modulaire opbouw kunnen we bakkerijen ook hybride tunnelovens aanbieden, waarbij we enkele modules met gas verwarmen en andere met waterstof.’
Waterstofopslag
Waterstof is een lichter element dan aardgas. Er is dus ook veel meer van nodig om de oven warm te stoken. Dat betekent dat er flink geïnvesteerd zal moeten worden in opslag. Op de test- en demo-locatie in Gorinchem bestaat de waterstofopslag uit een tweetal racks met negen cilinders, die buiten staan opgeslagen. Vanuit de opslag gaat een hogedrukleiding naar de tunneloven op de bovenverdieping van het pand. Nadeel is dat de cilinders bij producten die op erg hoge temperatuur worden gebakken, zoals pizza’s, na één dag bakken leeg zijn en de leverancier een nieuwe voorraad moet afleveren. Van Houten: ‘Hierbij moet wel worden aangemerkt dat de situatie op het demo/testcentrum niet vergelijkbaar is met de industriële praktijk. Wij moeten telkens voor een paar uur bakken de oven een veel langere tijd voorverwarmen. Dat vereist veel energie. Een bakkerij waarin de oven twaalf uur achter elkaar draait of misschien wel volcontinu, werkt vanzelfsprekend veel energie-efficiënter.’ Overigens is uiteraard ook grootschalige opslag van waterstof denkbaar zoals (ondergrondse) tanks die nu al in bedrijf zijn bij sommige tankstations.
Beschikbaarheid waterstofgas
‘De grote uitdaging van dit moment is de beschikbaarheid van waterstofgas,’ vertelt Van Houten. ‘We hebben nog geen landelijk netwerk. Desondanks zijn we als wereldspeler toch dit traject ingeslagen. In de eerste plaats omdat die wens sterk bij onze klanten leeft, maar ook omdat wij ervan overtuigd zijn dat groene stroom en (groene) waterstof de toekomst hebben.’
De benodigde waterstof betrekt AMF Bakery Systems van brandstofleveranciers. Of dat ook groene waterstof betreft – waterstof geproduceerd uit groene stroom en niet uit aardgas – durft Van Houten niet te zeggen. AMF Bakery Systems werkt samen met Hydrogen Europe. Deze organisatie vertegenwoordigt meer dan honderd bedrijven, die actief zijn in de waterstof- en brandstoftechnologie. ‘Gezamenlijk zetten we in op de aanleg van een specifiek netwerk voor waterstofgas. Want zodra waterstofgas breed beschikbaar komt, zijn deze emissievrije tunnelovens voor veel meer bakkerijen interessant.’
Zelfvoorzienend
Een ideaal energieconcept voor een zelfvoorzienende emissievrije bakkerij is een eigen opwek van waterstof. Een industriële bakkerij die tevens de beschikking heeft over een elektrolyser gevoed door eigen pv-panelen of windmolens kan zelf groene waterstof produceren. De restwarmte van het bakproces kan elders in het productieproces worden gebruikt, maar ook voor verwarming van het gebouw of levering aan een warmtenet. Van Houten: ‘We hebben samen met bedrijven die elektrolysers leveren businesscases ontwikkeld om op deze wijze duurzaam te produceren. Er bestaan zelfs al serieuze contacten met enkele grote industriële bakkerijen die overwegen om dit pad in te slaan.’
Tekst: Mari van Lieshout
Fotografie: AMF Bakery Systems
Lees meer artikelen in het dossier Verwarming