EW07 Omslag 600
November/December 2025

Digital twin Rottemerentunnel maakt alles inzichtelijk

Uitkomst voor ontwerpers, installateurs en wegverkeersleiders

34 01

Samen met Soltegro ontwikkelde Croonwolter&dros een digital twin van de Rottemerentunnel. Dit is een exacte digitale kopie van de echte tunnel inclusief alle 54 verschillende elektrische installaties met bijbehorende eigenschappen. Het model is ingezet om de installaties uitgebreid te testen nog voor de tunnel gereed was. Door deze aanpak zijn faalkosten sterk gereduceerd en zijn de installaties ruim voor de deadline opgeleverd.

De Rottermerentunnel is een 2,2 km lange landtunnel die half verdiept is aangelegd in het Lage Bergse Bos in Rotterdam. De tunnel maakt onderdeel uit van de 11 km lange A16 Rotterdam, die bouwcombinatie De Groene Boog in opdracht van Rijkswaterstaat heeft aangelegd. Om de faalkosten die traditioneel gepaard gaan met bouwprojecten te verminderen, ontwikkelde bouwcombinatie De Groene Boog (bestaande uit Besix, Dura Vermeer, Van Oord en TBI-bedrijven Croonwolter&dros en Mobilis) een digital twin van de tunnel: Twin-16.
Hans Pos, senior ontwerpleider en testmanager van de elektrische installaties bij Croonwolter&dros: ‘Een digitale tweeling kun je op verschillende niveaus ontwikkelen. In ons geval bestaat hij uit alle 54 elektrische installaties in de tunnel – met alle bijbehorende kenmerkende eigenschappen – en een realistisch 3D-model van de tunnel zelf. Op deze manier kun je de technische oplossingen die je ontwerpt om de tunnel efficiënt en vooral veilig te gebruiken, maximaal testen. In deze tijd draait het daarbij vooral om software.’

34 02Met behulp van Twin-16 zijn uiteenlopende scenario’s te testen. Zo moet bijvoorbeeld als een brandkast wordt geopend, automatisch het ventilatiesysteem inschakelen.

Dit testen is geen overbodige luxe, want het aantal systemen in een moderne tunnel en de bijbehorende onderlinge interactie is groot. Denk daarbij aan verlichting en ventilatie, maar ook aan blusinstallaties, omroepsystemen, camera’s, branddetectie, communicatie- en verkeerssystemen. Alles moet naadloos samenwerken en daarbij is bijna niet te voorkomen dat er ergens in een ontwerp fouten worden gemaakt. Die kosten echter héél veel geld wanneer ze pas worden ontdekt wanneer de tunnel al in bedrijf is.

Ontwikkeling en testen

Croonwolter&dros ontwikkelde Twin-16 in samenwerking met automatiserings- en ingenieursbureau ­Soltegro. In deze ontwikkelfase beproefde het eigen team het digitale model voortdurend door alle mogelijke scenario’s uit te proberen. Pos: ‘Het liefst zo uitgebreid mogelijk. En dat kan eenvoudig, omdat in zo’n model letterlijk alles aanwezig is. Je test dus niet algemeen één camera en het zicht op een deel van de tunnel, maar je test alle 96 camera’s onder verschillende omstandigheden. Op deze manier kom je er dan bijvoorbeeld achter dat het zicht van een camera wordt beperkt door een matrixbord. Of dat je vergeten bent bij een bepaald calamiteitenscenario een van de slagbomen te sluiten. Twin-16 stelt ons in staat om de beoogde oplossingen visueel te testen en dat gaat bijna altijd sneller en beter dan het bestuderen en bespreken van dikke rapporten en technische schema’s.’

34 03Wat is er met een specifieke camera te zien wanneer hulpdiensten zich op de afgesproken plekken verzamelen? Twin-16 geeft het antwoord.

‘Technische oplossingen die je ontwerpt kun je maximaal testen’

Twin-16 is parallel aan de bouw van de tunnel ontwikkeld en liep daarbij altijd een fase vóór, om in de virtuele omgeving de oplossingen alvast te optimaliseren en te testen. Uiteindelijk is er ook een dag georganiseerd voor wegverkeersleiders, tunnelbeheerders en bevoegd gezag om de digitale tweeling tot op het bot te testen. Dit onder andere om hen vertrouwen in de tunnel te geven.

Trainingen

Naast het testen van de werking van de tunnelinstallaties is de digitale tweeling ook bij uitstek geschikt om hulpdiensten en wegverkeersleiders te trainen. De hulpdiensten hebben hiervoor filmpjes ontvangen die gegenereerd waren vanuit Twin-16, waardoor ze vooraf al een realistisch beeld van de tunnel kregen.
Wegverkeersleiders hebben wel ‘echt’ met de digital twin getraind om de werking van alle systemen en de interactie te leren. Trainen in een virtuele omgeving levert daarbij logische voordelen op. Zo kunnen er geen echt gevaarlijke situaties ontstaan bij eventuele foutieve bediening. Daarbij kunnen procedures tot in het oneindige worden geoefend tot het goed ‘in de vingers’ zit.
Verder zijn nieuwe mensen eenvoudig te trainen zonder daar de tunnel in het echt voor te hoeven gebruiken. Bovendien levert het trainen in een virtuele omgeving sneller betere resultaten op dan uit het hoofd leren van alle benodigde procedures. Alleen maar ‘kennis hebben’ van de locatie van de knop om een audioboodschap uit te sturen, is wat anders dan hem ook daadwerkelijk bedienen vanuit een specifieke positie. Ook ‘spelen’ met de mogelijkheden van de camera’s – zwenken, inzoomen – levert direct relevante ervaring op.
Niet zonder trots besluit Pos: ‘Door enerzijds deze digitale tweeling en anderzijds oprecht een fantastisch en hecht team, waren we ruim voor de beoogde deadline gereed met het testen van alle tunnelinstallaties en software. En dat zonder overuren te draaien en met een probleemloze afnametest. Het model blijft uiteraard bewaard en kan ingezet worden om nieuwe mensen te trainen of voor een herhalingstraining. Mochten installaties veranderen, dan wordt de digital twin uiteraard op dezelfde manier aangepast.’

Tekst: Marjolein de Wit- Blok
Fotografie: Vincent Baer, Soltegro, Croonwolter&dros

Lees meer artikelen in het dossier Laagspanningsinstallaties