Juni 2025
Wat te doen als netcongestie werk belemmert?
3 installateurs over hun ervaringen
Netcongestie is een probleem dat voorlopig niet verdwijnt. Aan alle kanten wordt naar oplossingen gezocht, terwijl het stroomnet voorlopig alleen maar voller en voller raakt. Wat merken we daarvan in de praktijk? Hoe vaak lopen installateurs bij hun projecten tegen deze problemen aan? Hoe gaan ze hiermee om? En welke oplossingen zien zij voor de lange termijn? Een drietal installateurs vertelt over hun ervaringen.
‘Het is verschrikkelijk’, begint Ruud Meijns al direct wanneer het woord netcongestie voor het eerst valt. Hij is voormalig eigenaar en nu planvoorbereider bij M&O Techniek, een installatiebedrijf uit Wormer dat sinds enkele jaren deel uitmaakt van Van Losser Installatiegroep. M&O Techniek focust zich volledig op het ontwerpen en installeren van duurzame energiesystemen, zoals warmtepomp- en zonnestroominstallaties. De grootte van de projecten loopt sterk uiteen: van particulieren tot woningbouwcorporaties en van kantoorpanden tot industriegebieden. Maar al deze soorten projecten hebben één ding gemeen: ze worden steeds meer gehinderd door de problemen op het net.
Project ingestort
Als voorbeeld noemt Meijns een project voor een woningbouwcorporatie in de gemeente Zaanstad. ‘Hiervoor gingen we een partnerschap aan met twee andere installateurs. Samen hebben we voor deze organisatie honderden woningen opgeleverd. Maar in de loop van 2024 is dit project door netcongestie volledig ingestort. Dat kost ons alle drie miljoenen aan omzet. In een ander project, een industriegebied in Zaandam, heb ik voor het eerst tegen een klant gezegd: is het nog wel verstandig om hier te blijven? Dat is natuurlijk een heel ingrijpende maatregel, maar het alternatief is dat een bedrijf door gebrek aan capaciteit op het net zijn werkzaamheden niet kan uitvoeren.’
Zo ver gaat het gelukkig niet altijd, maar netcongestie vraagt wel in veel projecten om andere oplossingen. ‘In Zaandam werkten we aan een pand met de naam De Ambitie. En er waren ook goede, duurzame ambities, maar deze werden gehinderd door netcongestie. De netbeheerder had het contractvermogen opgevraagd bij de vorige eigenaar van het pand, waarna onze opdrachtgever besloot akkoord te gaan met een kleiner contractvermogen. Als je daar eenmaal voor kiest, krijg je dat hogere aansluitvermogen ook niet meer terug. Het gevolg was dat we hier uiteindelijk een batterij moesten toepassen om de beperkte capaciteitsruimte op te vangen.’
Ruud Meijns, M&O Techniek:
‘Een gebouwoverstijgende benadering, waarbij je vraag en aanbod van verschillende gebruikers of gebouwen op elkaar afstemt, kan een oplossing zijn.’
Batterij aanschaffen
Dat opslag via bijvoorbeeld een batterij een goede oplossing kan zijn, beaamt Dursun Kilic. Hij is oprichter en, inmiddels samen met zijn zoons, eigenaar van installatiebedrijf Niyata Groep uit Utrecht. Van oorsprong lag de focus van deze installateur op zonne-energie, maar mede door een afnemende vraag voegde het daar de afgelopen jaren veel andere disciplines aan toe.
‘Dat de salderingsregeling niet blijvend zou zijn, was altijd al duidelijk. Klanten moeten dus gerichter kijken wat ze met de opgewekte energie doen. Onze visie is om deze zoveel mogelijk zelf te gebruiken. Als onze klanten de middelen hebben, raden we ze daarom aan om een batterij aan te schaffen. Sommige klanten komen uit zichzelf al naar ons toe om naar de mogelijkheden te vragen.’
Dat wil niet zeggen dat ze overal zomaar een batterij kunnen plaatsen om deze problemen op te lossen. ‘Dat idee leeft soms wel, ook omdat er partijen zijn die simpelweg zoveel mogelijk batterijen willen verkopen. Maar het is echt maatwerk’, benadrukt Kilic. ‘Welke installaties zijn er aanwezig? Wat is je dagverbruik? Welke plannen zijn er voor de toekomst? Wat is de locatie, en welke omstandigheden spelen daar? Op basis van de antwoorden op al die vragen adviseren we iedere klant individueel over wat voor hem of haar de beste oplossing is. Dan hebben we het over batterijen, maar bijvoorbeeld ook over energiemanagementsystemen. Daarvoor is dan weer belangrijk dat de batterij, omvormer en andere installaties met elkaar kunnen communiceren, waarbij vaak geldt dat deze van hetzelfde fabricaat moeten zijn. Zelf passen we om die reden al enkele jaren hybride omvormers toe bij de aanleg van zonnepanelen.’
Dursun Kilic, Niyata Groep:
‘Netcongestie vraagt om een andere mindset. We moeten veel meer decentraal denken.’
Peak shaving
Andere projecten vragen weer om andere oplossingen. Ben Monster is commercieel directeur bij Breedveld & Schröder, een breed georiënteerd installatiebedrijf uit ‘Groot- Amsterdam’, gevestigd in Almere. ‘We zijn actief in allerlei projecten – eigenlijk alle soorten behalve woningbouw – waarvan 90 tot 95 procent in Amsterdam en de Randstad zit. Wat netcongestie betreft, is elk project hier een uitdaging.’
Ook Monster noemt verschillende voorbeelden, waaronder een project in Boskoop. ‘Hier kregen we te horen dat de benodigde netaansluiting pas over drie jaar beschikbaar zou zijn. De oplossing was om het noodaggregaat, dat al in het ontwerp zat, actief in te zetten voor peak shaving. Door het aggregaat synchroon aan het net te laten draaien, kon het tijdelijk extra vermogen leveren bij piekbelasting, binnen de limieten van de beperkte netaansluiting. Zo kunnen we deze drie jaar met beperkte capaciteit toch overbruggen.’
Andere werkwijze
De verschillende voorbeelden tonen aan dat netcongestie installateurs dwingt om creatiever te worden in hun oplossingen. Wat betekent dit voor hun werkwijze? ‘Wij komen meestal al vroeg in de ontwerpfase aan tafel’, vertelt Monster. ‘Wat daarin is veranderd, is dat de aanvraag voor de nieuwe of ruimere netaansluiting al op dag één de deur uit moet. Voorheen rekenden we eerst uit wat we nodig hadden en dienden we dat in. Nu maken we een grove inschatting, gebaseerd op de grote installaties en gelijktijdigheid in het gebruik, en die moeten we eventueel onderweg bijstellen. Daarnaast proberen we natuurlijk zoveel mogelijk slimme installaties toe te passen, waarmee we die gelijktijdigheid waar nodig kunnen wegnemen.’
Slimme installaties, batterijen, energiemanagementsystemen; de verschillende manieren om als installateur om te gaan met netcongestieproblemen vragen vrijwel allemaal om een grotere investering van de klant. ‘Met techniek kan alles, maar of het de investering waard is, is aan de klant’, stelt Monster. ‘In een ander project van ons was voor de bouw van een autoshowroom onvoldoende capaciteit beschikbaar. Dan kun je als ondernemer kiezen om ergens anders heen te gaan, maar de locatie van zo’n showroom is vaak heel bewust gekozen. Wij kwamen met een andere oplossing door een soort energiecentrale in het klein te bouwen: een hydraulisch aggregaat, een netaansluiting, zonnepanelen en een batterijpakket, allemaal slim aan elkaar gekoppeld. Daar hangt natuurlijk een behoorlijk prijskaartje aan. Maar de klant koos hier wel voor.’
Ben Monster, Breedveld & Schröder:
‘Met techniek kan alles, maar of het de investering waard is, is aan de klant’.
Decentraal denken
Alle drie de installateurs hebben niet de illusie dat de problemen op het net op korte termijn worden opgelost. Het is dus iets waar iedereen ook de komende jaren rekening mee moet houden. Dat vraagt om een andere mindset, vindt Kilic. ‘We moeten veel meer decentraal denken. Netbeheerders denken nog veel in het oude systeem, waarin we energie centraal opwekken en door het hele land verplaatsen. Door energie juist decentraal op te wekken, te transporteren en op te slaan, kunnen we problemen op veel plekken al oplossen.’
Hij wijst bijvoorbeeld op oude wijken, waar in de praktijk vaak enorme wachtlijsten gelden voor nieuwe aansluitingen boven de 3 x 80 Ampère. ‘Dat maakten we mee bij een oudere wijk in het centrum van Utrecht, waar 300 woningen met een 1 x 25 A-aansluiting geen nieuwe aansluiting konden krijgen. Ik heb de netbeheerder toen een voorstel gedaan: laat ze dezelfde capaciteit houden, maar investeer dan mee in een accupakket. Met zonnepanelen, een warmtepomp en een accubatterij, zouden we al 75 tot 90 procent van het benodigde vermogen kunnen dekken en is er dus geen verzwaring van de netaansluiting nodig. Omdat netbeheerders geen commerciële partijen zijn, bleek dit helaas lastig. Maar met dergelijke regelingen kunnen we veel situaties oplossen. De overheid kan zo’n rol ook oppakken, bijvoorbeeld met subsidies op opslagsystemen op plekken waar deze netcongestie kunnen tegengaan.’
Gezamenlijke initiatieven
Daarnaast is de tijd van ‘verstoppen achter de meter’ voorbij, stelt Meijns. ‘Een gebouwoverstijgende benadering kan een oplossing zijn. Je kunt vraag en aanbod van verschillende gebruikers of gebouwen dan beter op elkaar afstemmen.’ Juist daarom vindt hij het goed om te zien dat er op verschillende terreinen al veel wordt samengewerkt. ‘Zelf zijn wij als M&O Techniek aangesloten bij Green Business Club Zaanstad. Green Business Clubs zijn lokale organisaties bestaande uit verschillende partijen, die samen duurzame projecten initiëren. Bijvoorbeeld ook om gezamenlijk netcongestie aan te pakken. Daarin schuilt uiteindelijk ook de oplossing: we moeten het met elkaar doen.’